اقسام تقابل است و تقابل نسبت است و نسبت واحد ، بين بيش از دو طرف واقع نمىشود . اين حكم جنبهء عموميت دارد و همهء اقسام تقابل را شامل مىشود . صدرالمتألهين در اسفار مىگويد : « از جمله احكام تضاد بر اساس شرط نهايت دورى و فاصله بين متضادين اين است كه ضد واحد ، واحد است . چون ضد بر اساس اين شرط چيزى است كه از وجود آن ، عدم ضد ديگر لازم مىآيد . بنابراين وقتى شىء ، واحد بود و براى آن اضدادى وجود داشت يا اين كه مخالفت آن اضداد با شىء مورد نظر از يك جهت است يا از جهات متعدد . اگر مخالفت اضداد با شىء مورد نظر از يك جهت است در حقيقت ضد آن شىء يك چيز و يك ضد بيشتر نخواهد بود . و بر اساس فرض غلط ، ما آنها را اضداد فرض نموده‌ايم . و اگر مخالفت بين آن اضداد و بين شىء مورد نظر از جهات عديده است پس آن شىء داراى حقيقت بسيط نيست ؛ بلكه مانند انسان مىماند كه با حار ، ضد است از آن جهت كه خود ، بارد است و با بارد ضد است از آن جهت كه خود ، حار است و به جهت اشتمال بر اضداد با بسيارى از چيزهاى ديگر ضد است . در واقع تضاد حقيقى بين حرارت و برودت و سواد و بياض است و براى هر يك از دو طرف فقط يك ضد وجود دارد و اما تضاد بين شيئى كه حار وبارد است تضاد بالعرض مىباشد . شرح يكى از احكام تضاد آن است كه فقط بين دو طرف واقع مىشود و نه بيشتر . دليل آن اين است كه تضاد يكى از اقسام تقابل است و تقابل عبارت است از نسبت واحد بين دو چيز و چون آن نسبت يكى است طبعاً بين بيش از دو طرف واقع نمىشود ؛ چون نسبت واحد نمىتواند بين بيش از دو چيز واقع شود . از اين رو اگر ديده شود كه ميان همه برادرها نسبت برادرى متحقق است اين يك نسبت نيست كه ميان همه طرف واقع است . بلكه چند نسبت است كه ميان چند طرف واقع است . البته اين مطلب اختصاص به تضاد ندارد ، تمام اقسام چهارگانهء تقابل چنين هستند .